تبلیغات
وب مدیریت منابع انسانی من - سرمایه انسانی چیست؟ و چگونه به وجود می آید؟

سرمایه انسانی چیست؟ و چگونه به وجود می آید؟

ارسال در تاریخ : سه شنبه 10 خرداد 1390   07:31 ب.ظ


منبع: دكتر سیدمنصور خلیلی، نقش توسعه منابع انسانی در تحقق عدالت اجتماعی( از دیدگاه نظریه پرداز توسعه كشور مرحوم دكتر حسین عظیمی)، اردیبهشت 1386، ارائه شده در همایش نقش توسعه منابع انسانی در تحقق عدالت اجتماعی،یادمان چهارمین سال فقدان استاد فرزانه دکتر حسین عظیمی(آرانی)، شهرستان آران و بید گل .

اساس بحث توسعه در "دانایی"یعنی سرمایه انسانی است، یعنی دانستن اندیشه اصلی، دانستن اندیشه های تبعی و دانستن اینكه چگونه سازمان و نهاد متناسب را باید فراهم كرد. اگر این دانایی با "اراده و خواست" توسعه تلفیق شود، آنگاه توسعه در پیش روی ماست و میوه های آن كه جهانی جدید با تمامی مواهب مادی و فیزیكی آن است در دسترس قرار می گیرد. پس اساس توسعه "دانایی" و "اراده و خواست" است و این هر دو باید در انسانها ذخیره شوند تا به سرمایه انسانی تبدیل شوند. بدین صورت است كه اساس توسعه را "سرمایه انسانی" می دانند یعنی انسانی كه "می داند" و در عین حال "می خواهد" این دانستن و این خواستن خود در گرو مجموعه ای از نظامهاست كه باید فراهم شوند تا درخت توسعه شكوفا شود. به یك اعتبار می توان عمده این نظامها را به شرح زیر شمارش كرد:
  1. نظام انگیزشی لازم برای ایجاد و تقویت سرمایه انسانی
  2. نظام آموزشی لازم برای ایجاد و تقویت سرمایه انسانی
به عبارت دیگر باید در جامعه سازمانها و نهادهایی ایجاد كرد كه مجموعه پاداشهای مادی و معنوی را معطوف آنان گرداند كه در مسیر اصلی توسعه حركت می كنند و در عین حال هر حركت در خلاف این مسیر را باید مشمول مجازاتهای مادی و معنوی نمود. این بینش اصلی باید در تدوین تمامی قوانین و مقررات، در چگونگی سازماندهی های اجرایی، در چگونگی استخدام و ترفیع و در همه امور زندگی راهنمای اصلی حركت باشد. در این مسیر است كه نظام انگیزشی مناسب حاصل می شود. در درون و در بطن این نوع از نظام انگیزشی است كه نظام آموزشی مشعل دار توسعه كشور می شود و در هر ساعت آموزش مستقیماً به بهره دهی و به بازدهی اقتصادی بالاتر منجر می شود. اما در این زمینه نیز باید عنایت داشت كه نگرش ما به آموزش و به سرمایه انسانی باید نگرش كیفی و توسعه ای باشد.
در این نگرش است كه در هر جامعه و در اولین قدم، توجه معطوف به نیروهای مدیر و مدیریت می گردد. در این ارتباط باید دانست كه هر جامعه ای در راس مدیریت خود نیازمند چهار گروه سرمایه انسانی شامل؛
  1. نوآوران سیاسی،
  2. نوآوران اقتصادی،
  3. نوآوران فنی
  4. و نوآوران علمی است؛
ما معمولاً در برنامه ریزی نیروی انسانی دنبال این هستیم كه مثلاً چند وكیل دادگستری می خواهیم یا چند طبیب برای بیمارستانها و ... یعنی همه جا به فرآیندهای بهره برداری معطوف هستیم و توجه نمی كنیم كه جامعه، در درجه اول نیازمند نیروی انسانی خلاق و زمینه ساز كار بهره برداری است.
  1. در این خصوص، در ابتدا نیازمند سیاستمداران برجسته و خبره هستیم تا مدیریت امور عمومی جامعه را به نحوی سازمان دهند كه منابع تلف نشود.
  2. در همین زمینه نیازمند دانشمندانی هستیم كه مبانی علمی جامعه را پی ریزی كنند،
  3. نیازمند مخترعانی هستیم كه مبانی فنی جامعه را پی ریزی نمایند
  4. و نیازمند نوآوران اقتصادی هستیم تا افقهای تازه فعالیت اقتصادی را بر روی جامعه باز كنند.
اگر این چهار گروه سرمایه انسانی در جامعه ای وجود نداشته باشد، این جامعه اساساً وابسته خواهد بود و توسعه و عدالت اجتماعی در آن تحقق نمی یابد. چنین جامعه ای همیشه مجبور خواهد بود در همه زمینه ها واردكننده ابزارها و كارخانه ها، یا اندیشه و تفكر و ... باشد و وقتی واردكننده مثلاً كارخانه ها شد، همیشه از نظر تكنولوژی حداقل یك نسل عقب خواهد بود. در زمینه این چهار گروه سرمایه انسانی باید توجه داشت كه آنها را نمی توان از طریق آموزش سنتی تربیت كرد و به جامعه ارایه داد. یعنی نمی شود مثلاً مدرسه ای تاسیس كرد كه چگونگی مخترع شدن را یاد دهد، یا چگونگی سیاستمدار شدن را بیاموزد و ... برای ایجاد این نیروها باید مؤسساتی را به وجود آورد كه استعدادهای بالقوه در این زمینه را جذب كند و امكان بدهد كه این استعدادها در این موسسات پرورش یابند و در اختیار جامعه قرار گیرند.

محل پرورش سرمایه انسانی سیاسی(نوآوران سیاسی یا مدیران كارآمد)

در این ارتباط است كه مشخص گردیده كه نهاد احزاب سیاسی بیش از هر چیز محل پرورش سیاستمداران خبره برای جامعه است. تاكید می كنم، نوآوران سیاسی كه سرنوشت اقتصادی جامعه تا حد زیادی به آنها وابسته است محل و موسسه پرورش می خواهند. دنیا تا امروز محل پرورش آنها را تنها در احزاب یافته؛ یعنی اگر احزاب سیاسی نداشته باشید بی تعارف سیاستگذار مورد انتظار را نخواهید داشت. به تصادف، دهه ها خواهد گذشت تا یك سیاستمدار برجسته ظهور كند و آن هم برای اداره جامعه به تنهایی كاری نمی تواند بكند. و لذا بخشی از ظرفیت جامعه تلف می شود و بیکار می ماند.

محل پرورش سرمایه انسانی علمی( نوآوران علمی یا دانشمندان)

نهاد و مؤسسه دیگر در همین جهت، مجامع علمی و مؤسسات نظریه پردازی و تحقیقاتی است. این موسسات که در حقیقت محل پرورش اندیشمندان یا نوآوران فكری، هستند باید مستقل باشند.

محل پرورش سرمایه انسانی فنی( نوآوران فنی یا مخترعین)

در همین راستا مؤسسات r&d (تحقیق و توسعه) مستقل، محل پرورش نوآوران فنی هستند. گاه برحسب تصادف، مثلاً نوآور فنی پیدا می كنیم و نوآور فنی ثروتی نیست كه دفعتاً به دست بیاید. در مطالعات مختلف بحث شده است كه مثلاً جامعه آمریكا با حدود 300 میلیون نفر جمعیت، حداكثر چند هزار نفر نوآور فنی بیشتر ندارد یعنی در یك جامعه بزرگ هم تعداد نوآور فنی محدود است. این كار را نمی توان به تصادف واگذار كرد.

محل پرورش سرمایه انسانی اقتصادی( نوآوران اقتصادی یا كارآفرینان)

نهاد بعدی، مجامع و تشكیلات تولیدی و شركتهای معظم سرمایه گذاری و مجامع حرفه ای مثل اتاقهای بازرگانی و شركتهای بزرگ سرمایه گذاری و بازار سرمایه و ... است كه محل پرورش نوآوران اقتصادی جامعه است، یعنی پرورش افرادی كه می توانند نبض بازار را بفهمند. وقتی اقتصاد می خواهد راه بیفتد، باید به فكر آن باشد كه از نظر سیاسی، محیط علمی شدن این كار را ایجاد كند، باید مبانی علمی را فراهم كند، باید به فكر آن باشد كه از نظر فنی این مبانی علمی را تبدیل به نوآوری فنی كند و سپس از نظر اقتصادی آن را به عمل برساند.
اینها نوآوران چهارگانه ای هستند كه برای توسعه الزامی اند و تا آنجا كه ما می فهمیم، جاهایی كه اینها را ایجاد می كنند، این تشكلها هستند. بدون این تشكلها شما نمی توانید آنها را داشته باشید و اگر آنها را نداشته باشید مثل آن است كه بخش متفكر نیروی انسانی حذف شده و معلوم است كه در این وضعیت چه روی می دهد در این وضعیت مردم زحمت می كشند، جان می كنند، اما نتیجه كارشان جز همین تولید لازم برای زندگی بخور و نمیر معیشتی نیست.
در زمینه علما و برای درك اهمیت مساله می توان مساله را به این صورت دید كه هر عالمی نظریه پرداز است و نظریه پرداز به سادگی به دست نمی آید.
یك نسل عظیم از بچه ها درس می خوانند. این كودكان كه مثلاً چند میلیون نفرند به دبستان و دبیرستان و دانشگاه می روند. در هر مرحله تعداد آنان كم می شود و از این جمع عظیم مثلاً 10 هزار نفر به سطح لیسانس و 2 هزار نفر به سطح فوق لیسانس و صد نفر به سطح دكتری می رسند. در میان این صد نفر ممكن است یك یا دو نظریه پرداز پیدا شود یا حتی در این حد هم در این جمع نظریه پرداز نداشته باشیم. پس از میان این میلیونها نفر، فقط ممكن است چند دانشمند برجسته پرورش یابند. لذا واقعاً اگر صاحبنظری از دست برود عصاره یك نسل از دست رفته، معلوم است كه جای چنین فردی قابل پر كردن نیست.
به هر حال باید تاكید داشت كه جامعه زمانی می تواند مشكلات خود را حل كند كه دارای سازمانها و نهادهایی برای نظریه پردازی و ایجاد مكتب فكری باشد. این نهادها، سازمانهای نظریه پردازی، مطبوعات خاص و ... را شامل می شوند. چنین نهادهایی مكتب تفكری ایجاد می كنند، به این معنا كه اندیشه ای را اختیار و توسعه می دهند و مطابق آن اندیشه شاگرد پرورش می دهند، به تحقیق می پردازند، مقاله و كتاب تولید می كنند و ... به این ترتیب افراد زیادی در آن اندیشه آبدیده می شوند. حال اگر كسی رییس جمهور شد و استراتژیهایی را برای حركت براساس اندیشه قانونمداری مطرح كرد، از آن مكتب كسانی پیدا می شوند كه كارگزار عملی كردن استراتژیهای مورد بحث شوند: كسی وزیر می شود، كسی معاون می شود و ... در یك كلام بازوهای اجرایی تحقق آن برنامه ها پیدا می شوند. حال اگر برعكس، چنانچه مكتب فكری وجود نداشته باشد، ستاره ای مثلاً در حوزه سیاسی یا علمی كشور می درخشد اما حول و حوشش خالی است. مردم جذب درخشندگیش می شوند، به او نظر می دوزند اما در نهایت چه می شود؟ وقتی حول و حوش آن ایده و آن شخص، مكتب ایجاد نشود، این ستاره آرام آرام خاموش می شود.
یكی از مطالعات اخیر بانك جهانی نشان می داد كه اولاً در كل جهان حدود 64 درصد از كل ثروت موجود، ثروتی است كه در انسانها ذخیره شده (سرمایه انسانی) و جالب تر آنكه در كشورهایی مانند آلمان، ژاپن و سوئیس كه ظاهراً بالاترین میزان های سرمایه گذاری فیزیكی را دارند، باز هم در نسبت و در مقایسه، سرمایه انسانی این كشورها حدود 80 درصد از ذخایر ثروتی جامعه را در خود ذخیره كرده است.

منابع و مأخذ
  1. دكتر حسین عظیمی، آموزش سرمایه انسانی و توسعه اقتصادی، 1380.
  2. دكتر حسین عظیمی، بهره وری و توسعه اقتصادی- مفاهیم، وضعیت و راه حلها، 1381.
  3. دكتر حسین عظیمی، نقش منابع انسانی در توسعه صنعت، 1377.
  4. دكتر حسین عظیمی، بهره وری و توسعه اقتصادی ملی در ایران، 1381.


انتخاب شده توسط:اصغرحسنی



.............................

    سایتهای مرتبط :


http://www.careers4retail.com
http://www.careeronestop.org
http://www.carrershelper.com
http://www.cipd.co.uk
http://www.acinet.org
http://titania.emeraldinsight.com
http://www.globalcareermgmt.com
http://www.careercertification.org
http://www.acpeople.com.au
http://www.assessment.com
http://www.bls.gov
http://www.citehr.com
http://www.howtowinatassessmentconters.com
http://www.1.hrsg.ca
https://secure.i-skillsuite.com
http://www.hrdconf.ir
http://www.irimc.com
http://www.cognitivebehavior.com
http://www.ilo.org
http://www.iphrd.com
http://www.sql.tic.ir
http://www.psc-cfp.gc.ca
http://papers.ssrn.com
http://www.swotanalysis-HRM.community.url
http://www.imi.ir
http://www.tfl.org
http://www.hrsdc.gc.ca
http://www.hrdconf.ir
http://online.onetcenter.org
http://www.onetcodeconnector.org
http://www.onetknowledgesite.com
http://www.careerclusters.org
http://www.mop.ir
http://www.nipc.net/tamin
http://www.niordc.ir
http://www.news.iies.org
http://www.hrd.nigc.ir
http://www.nioc.org
http://www.nioc_hrm.com
http://www.hrm.niordc.ir
http://www. put.ac.ir

http://www.cim.ca
http://www.insead.edu/home
http://www.meetingpointbelgium.be
http://www.jma.or.jp/en
http://www.imd.ch
http://www.amanet.org
http://www.mim.org.my
http://www.sim.edu.sg
http://www.ciim.ac.cy
http://www.mdi.ac.in
http://www.kaplanopenlearning.org.uk
http://www.tmtctata.com
http://www.london.edu
http://www.imi.ir
http://www.petrorahbaran.ir
http://www.alumni.net
http://www.hec.ca
http://www.kab.or.kr
http://www.humanresourcesiq.com
http://www.euromoneytraining.com
http://www.iqpc.com
http://www.lmi.org
http://www.ecasb.com
http://www.sid.ir
http://www.kish.ac.ir
http://www.smri.ir
http://www.iranayandehnegari.org
http://www.novinparsian.ir
http://www.ils.ir
http://www.detma.ir
http://www.imre.ir
http://www.ecasb.com
http://www.smtc.ac.ir
http://www.jma.or.jp/indexeng.html
http://www.mim.edu
http://www.usm.my
http://www.mapnp.org/library
http://www.modares.ac.ir/persian/otherlink/index.htm
http://www.change-management.net/chgmodel.htm
http://www.counseling.org
http://www.cmi-lmi.com

-------------------------------